CÔNG BINH LA LONGUE NUIT INDOCHINOISE

TÊN PHIM: Công Binh La Longgue Nuit Indochinoise

NĂM PHÁT HÀNH: 2013

QUỐC GIA: Việt Nam

ĐẠO DIỄN: Lâm Lê

NỘI DUNG: Những người đàn ông lớn tuổi Việt Nam kể về những trải nghiệm của họ khi bị cưỡng bức lao động dưới thời thuộc địa ở Pháp trong Thế chiến thứ hai, về chứng nghiện cờ bạc và nạn đói, cũng như về sự giải phóng và niềm tự hào. Anh ta không có tên chỉ là một con số bị giằng xé khỏi gia đình và đất nước của họ anh đã đến Pháp thay thế những công nhân ra đi chiến đấu chống lại nước Đức. Bị nhốt dưới hầm tầu như thú vật để snag cứu mẫu quốc lâm nguy ở lứa tuổi hai mươi, họ bị bắt phải làm thuốc súng lắp bom đạn và làm cu ly cho Pháp. Không lương bổng mà còn bị giam trong các loại như tù binh, thời Đức đô hộ nước Pháp chính phủ bù nhìn bán sức lao động của họ cho các chủ thầu cộng tác với với các thống trị Đức. Họ bị mắc các bệnh tồi tề nhất ở vùng Dương Pháp cà Mạc một số đông chết đói, chết rét, chét vì kiệt sức họ là những người tiền phong trồng lúa gạo trên đất Pháp. Khi đông minh giải phóng Pháp họ cũng muốn nước họ độc lập tự do nhưng thực dân Pháp mới vẫn muốn đô hộ Đông Pháp. Vừa bị bốc lột trên đất Pháp vừa bị nghi oan là phản quốc họ là những người mà lịch sử Pháp Việt quên lãng đi họ là những anh công binh nhân chứng còn sống sót của một đêm dài Đông Dương. Câu chuyện của những lính thợ hay công binh 20 000 người Việt, chủ yếu là nông dân bị chính quyền thực dân cưỡng bức đưa sang Pháp năm 1939 để lao động trong những điều kiện hầu như là nô lệ bắt đầu được nhiều người gần đây biết đến. Tiếp theo luận văn sử học của Trần Nữ Liêm Khê (1988) & quyển sách của nhà báo Pierre Daum (Immigrés de force, les travailleurs indochinois en France 1939-1952, nxb Actes Sud 2009), cuốn phim « Công Binh, Đêm dài Đông Dương » đang góp phần vận động cho sự thừa nhận trang lịch sử đã bị che khuất trong ký ức tập thể ở Pháp và cả ở Việt Nam. Ở Pháp, nhiều thị xã, đã tổ chức lễ ghi nhận công lao lính thợ Việt Nam với sự hiện diện của các công binh sống sót hay con cháu của họ, và khoảng 20 thị xã, kể cả Toulouse đã đón tiếp cuộc triển lãm lưu động Người lao động Đông Dương trong thế chiến thứ hai của hội Histoires vietnamiennes. Công binh - La longue nuit Indochinoise (tạm dịch Công Binh,đêm đen dài của Đông Dương) Công binh, đêm dài Đông Dương là bộ phim tài liệu điện ảnh dài 116 phút do đạo diễn Lê Lâm thực hiện, được công chiếu lần đầu tại Pháp năm 2013. Họ chính là người đầu tiên trồng lúa, làm ra những hạt gạo ở Cà Mạc (Carmague) miền Nam nước Pháp. Sống trên đất Pháp giữa chế độ thực dân mà lòng họ vẫn luôn nhớ về Việt Nam, họ góp công, góp sức ủng hộ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuy vậy một số người trong họ khi về nước đã bị hiểu lầm là kẻ phản Quốc vì từng làm việc cho nước Pháp. Một trang lịch sử oan ức, đau thương của những người lính thợ Việt Nam trên đất Pháp trong Thế Chiến Thứ Hai đã lùi vào dĩ vãng và đã từng bị xã hội lãng quên. Trong quá trình thực hiện bộ phim “Công binh, đêm dài Đông Dương” đạo diễn Lê Lâm đã trở về Việt Nam nhiều lần để gặp gỡ các nhân chứng là những thanh niên bị chính quyền thuộc địa cưỡng bức sang Pháp làm lính thợ. 50 năm sống và làm việc ở nước ngoài đã giúp đạo diễn Lê Lâm đồng cảm hơn với những nhân chứng trong phim và qua đó phần nào khắc họa một cách chân thực những cảm xúc, những nỗi đau đã theo chân họ từ 70 năm nay. Trong “Công binh, đêm dài Đông Dương, đạo diễn Lê Lâm đã ghi lại lời của 20 nhân chứng trong số 20.000 thanh niên Việt Nam bị cưỡng bức sang Pháp làm công binh. Khoảng thời gian bị cưỡng ép sang Pháp làm lính thợ đầy gian khổ của những thanh niên Việt Nam này, họ phải làm việc trong những xưởng chế tạo súng ống, đạn dược, thay thế cho những công nhân Pháp đang cầm súng ra trận. Cuộc gặp gỡ của đạo diễn Lê Lâm với những nhân chứng được ông coi như tâm sự của người con với người cha, giúp họ chia sẻ những câu chuyện của quá khứ chưa một lần được lắng nghe. Để đưa khán giả đến với giai đoạn lịch sử mà lâu nay đã bị lãng quên, đạo diễn Lê Lâm đã sử dụng nghệ thuật múa rối nước của Viêt Nam. Đó không chỉ là sự sáng tạo trong việc dẫn dắt người xem đến với bộ phim mà nó còn thể hiện việc đạo diễn ẩn dụ 20.000 công binh là những con rối bị chính quyền thực dân cưỡng ép sang Pháp làm lính thợ. Câu chuyện bị giấu kín trong nhiều năm này thôi thúc ông cần phải tái hiện qua những thước phim về khoảng thời gian đầy gian khổ của những thanh niên Việt Nam ngày đó. “Họ đã phải làm việc trong những xưởng chế tạo súng ống, đạn dược, thay thế cho những công nhân Pháp đang cầm súng ra trậnVì lẽ đó, cuốn sách cũng như bộ phim còn mang ý nghĩa lật lại những trang lịch sử oan ức, đau thương của những người lính thợ Việt Nam khi xưa, mà những tưởng câu chuyện của họ đã bị lãng quên, vùi lấp.