TÊN
PHIM: Những Người Săn Thú Trên Núi Dak-Sao Hunters On Dak-Sao Mountain
NĂM
PHÁT HÀNH: 1971
QUỐC
GIA: Việt Nam
ĐẠO
DIỄN: Thế Dân
NỘI DUNG: Bộ phim "Những người săn thú trên núi Đăk Sao" là
phim Việt Nam do nhà biên kịch kiêm đạo diễn
Trần Thế Dân (nay là Nghệ sĩ Nhân dân) dàn dựng. Người trực tiếp quay phim là
Kpă Yvang, một phóng viên chiến trường của Điện ảnh Khu V. Kpă Yvang, dân tộc
Ê-đê, quê xã Cà Lúi, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên. Sau năm 1975, ông tiếp tục quay
phim tại Đài Phát thanh. Truyền hình tỉnh Phú Yên cho đến khi nghỉ hưu và hiện
sinh sống tại quê nhà. Thời kỳ chống Mỹ cứu nước, trong một lần tham dự Đại hội
Chiến sĩ thi đua tổ chức tại tỉnh Kon Tum, tác giả được nghe một báo cáo thành
tích của đội du kích thuộc huyện Đăk Tô (lúc này chưa chia tách thành Tu Mơ
Rông như ngày nay) đã bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng trường CKC. Hai ông bèn
quyết định đến tận nơi để tái hiện lại việc làm "phi phàm" của những
con người chân đất, đầu trần gây chấn động ấy. Bộ phim được gửi tham gia Liên
hoan phim quốc tế tổ chức tại Mát-xcơ-va, năm 1971 và đã đoạt Huy chương Vàng.
Năm sau (1972), tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 2, phim lại "ẵm"
luôn giải Bông Sen Vàng. Đây là một trong số rất ít những tác phẩm vào thời kỳ
sơ khởi của thể loại phim tài liệu Việt Nam, nhưng đã gây được dấu ấn đậm nét. Sau
45 năm xuất hiện bộ phim, chúng tôi có dịp đến Đăk Sao, Đăk Na để tìm gặp lại
những người "săn thú" cũ. Tên xã trong phim là Đăk Sao, nhưng phải
đến xã Đăk Na kế cạnh, vì những người du kích trực tiếp bắn rơi máy bay Mỹ năm
xưa đa số là công dân của làng Mô Bành lúc bấy giờ thuộc xã Đăk Sao, nay là
thôn Mô Bành 1, xã Đăk Na. Chúng tôi tìm vào nhà ông A Buă đúng lúc ông đang tổ
chức tiệc mừng con gái Y Gấp công tác ở Ủy ban nhân dân xã vừa được kết nạp
Đảng. Tại buổi tiệc, mọi chuyện dần hé lộ. Hóa ra, chủ nhà A Buă (sinh năm
1945) chính là anh chàng thanh niên ngồi vót tre, lồ ô đan sọt, gùi, rổ... để
dùng tải đạn, tải lương thực, thực phẩm vào rừng tiếp tế cho cán bộ và du kích
ở trong phim. A Buă sau này làm đến Chủ tịch, rồi Bí thư xã Đăk Na. Ông bảo,
hôm đoàn làm phim về phục dựng lại tinh thần chiến đấu của bà con trong xã và
cảnh bắn máy bay rất vui, rất bận rộn và hào hứng. Mà mọi người cũng chỉ biết
thế thôi, chứ chưa được xem phim ấy. A Buă chỉ tay về phía một người vẻ già
nua, khắc khổ ngồi lặng lẽ cuối chiếu rượu, rồi ông bảo đó là A Ghin người trực
tiếp bắn trúng chiếc máy bay tiêm kích Skyreider của Mỹ khiến nó chúi đầu rơi
trên đỉnh núi Ngok Pằng vào tháng 9 năm 1969. A Ghin (sinh năm 1952) bảo mình
ôm cứng cây súng trường CKC trong tay, trụ nơi một mô đất cao, bình tĩnh chờ
cho máy bay lao xuống gần nhất, bóp cò. A Ghin cũng không ngờ khi nó xoẹt ngang
qua đầu mình thì có vẻ loạng choạng như thằng say rượu rồi cắm thẳng vào sườn
núi Ngok Pằng, gần đỉnh. Được khơi lại chuyện cũ, chiếu rượu bỗng trở nên xôn
xao, náo nhiệt. Mỗi người một câu chuyện góp vào rất sôi nổi, hào hứng. Bà con
bảo rằng, rất ghét những "con thú bay" trên trời của giặc Mỹ, không
những nó ngỗ ngược bay lộn, gào thét trên đầu mình, trên đầu thần núi, thần
rừng vốn luôn yên tĩnh, linh thiêng, mà còn đâm ngang bổ ngửa thả bom phá nát
đất đai, nương rẫy, núi rừng, giết chết con người. To lớn, mạnh mẽ như chim
wang-lích (chim ưng, đại bàng) kia cũng chỉ lặng lẽ săn mồi, chứ không ngạo
ngược như bọn "thú bay" ấy. Phải "săn" bọn thú này thôi, và
thế là. "săn" được A Ghin giỏi lắm A Hơn, A Buốc giỏi lắm. Đến thôn
Đăk Riếp gặp A Buốc (sinh năm 1947), nhìn ông rất hiền lành, chất phác, thật
khó có thể hình dung ra, đây là người đã từng lì lợm bắn rơi đến 2 chiếc máy
bay Mỹ! Một lần vào tháng 9 năm 1971, một chiếc mo-ranh (máy bay do thám) đang
lấc láo dòm ngó khu căn cứ, tổ du kích thôn gồm 3 người: A Buốc, A Ngoong (mất
năm 2013) và A Hòn (về ở làng Đăk Hía, xã Đăk Ang, huyện Ngọc Hồi, nghe đâu
cũng đã mất) liền chạy lên đỉnh đồi Tờ-ní, chặt một cành cây có chạc, đặt cây
súng liên thanh browning lên chạc, A Hòn và A Ngoong hè nhau trụ giữ chạc cây
cho chắc, A Buốc giữ súng rê nòng theo đường bay "thằng mo-ranh". Khi
thấy nó gần mình nhất thì bóp cò. "Thằng mo-ranh" cắm đầu xuống hồ
Toong Ham ngay lập tức! Sau lần ấy, tổ du kích kháo nhau rằng, bắn mo-ranh dễ
lắm! Thế nên, sau đó ít lâu, lại một "thằng L.19" nữa xuất hiện. Lúc
này, một mình A Buốc ở nhà liền xách khẩu súng trường CKC chạy ra con dốc đồi
Xai, tì súng vào mô đất trống. "Thằng L.19" đến gần, vừa lật cánh
sang hướng hồ Toong Veo thì A Buốc siết cò. "Thằng L.19" nhào đầu
xuống phía hồ Toong Veo đúng như hướng nó định đến! Cả hai chiếc sau khi bị rơi
liền có trực thăng đáp xuống lấy xác phi công mang đi. Già A Nao (sinh năm
1930) cùng ở làng Đăk Riếp với A Buốc, lúc bấy giờ đang là bộ đội ở Huyện đội
Đăk Tô; A Oái cùng ở làng Mo Bành 1 với A Ghin, lúc bấy giờ đang là bộ đội
thuộc Tiểu đoàn 304, Tỉnh đội Kon Tum, góp thêm chuyện: Lúc "thằng
Skyreider tiêm kích" vừa rơi, bà con liền kéo lên núi Ngok Pằng "xem
cho đã!". Có người bạo dạn lục tìm lấy được 1 khẩu súng, 1 máy điện đàm, 1
đồng hồ đeo tay. Có người còn lấy một miếng máy bay chỗ bị vỡ đem về nhà để.
Chơi Mãi đến sau này, bà con mới tháo
cánh máy bay mang về dựng ở lớp học làng Đăk Kạch làm bảng đen. Thầy giáo Trần
Văn Thanh, Hiệu trưởng trường Tiểu học Đăk Tờ Kan, năm 1977 từng vào dạy tại xã
Đăk Na, nghe chuyện máy bay rơi, thầy cùng với 5 thầy giáo nữa nhờ người dẫn
đến nơi. Thầy bảo, khi ấy hãy còn thấy xương phi công phơi trắng ở đấy trong mớ
bể vỡ lộn xộn vung vãi của xác máy bay. Mãi đến năm 1993, có một nhóm người Mỹ
tìm đến đây thuê bà con phát rừng, dọn đường tìm kiếm hài cốt phi công mất tích
nhưng không thu được kết quả. Đến năm 2013, lại một nhóm khác đến lần nữa, lại
thuê mướn bà con lội rừng, băng suối tìm kiếm cả tuần lễ, rồi đi. Chắc cũng
không có kết quả gì, bởi xương thịt của viên phi công lúc đó không còn nguyên
vẹn, ngay cả xác máy bay cũng được thu dọn không để lại dấu tích. Bây giờ, tiếp
chuyện với các "sơn lão", những lão nông chất phác, chân quê, hiền
lành, dễ mến, không ai nghĩ rằng đây chính là những tay "săn thú" lì
lợm, cừ khôi của một thời máu lửa đã qua.
Mạng Xã Hội