CHUYỆN TỬ TẾ

TÊN PHIM : Chuyện tử tế

NĂM PHÁT HÀNH : 1985

QUỐC GIA : Việt Nam

ĐẠO DIỄN : Trần Văn Thủy

NỘI DUNG : Chuyện tử tế là một bộ phim tài liệu của đạo diễn Trần Văn Thủy, sản xuất vào năm 1985 nhưng chỉ được công chiếu rộng rãi vào năm 1987 sau khi bị cấm. Được xem như phần 2 của bộ phim tài liệu gây tiếng vang Hà Nội trong mắt ai, tác phẩm này phản ánh suy nghĩ của đạo diễn Trần Văn Thủy về cuộc sống và xã hội thời bao cấp. Bộ phim tập trung vào những người dân nghèo khổ trong xã hội, tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi "Thế nào là sự tử tế?". Chỉ khi Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh can thiệp vào năm 1987, bộ phim mới được trình chiếu rộng rãi và thu hút đông đảo khán giả. Chuyện tử tế đã giành giải Bồ câu bạc tại Liên hoan phim Quốc tế Leipzig, Cộng hòa Dân chủ Đức và được nhiều đài truyền hình mua bản quyền để phát lại. Cho đến nay, đây vẫn là một trong những tác phẩm nổi bật nhất của đạo diễn Trần Văn Thủy. Chuyện tử tế bắt đầu bằng cảnh đạo diễn Trần Văn Thủy và các nhà làm phim thắp hương tưởng niệm đồng nghiệp của họ, nhà quay phim Đồng Xuân Thuyết, vào ngày giỗ đầu của anh. Trước khi qua đời vì bệnh ung thư, Đồng Xuân Thuyết đã đề nghị các bạn của mình thực hiện một bộ phim tài liệu thực sự ý nghĩa về tình thương yêu giữa con người và con người, xuất phát từ nỗi đau nhân thế. Anh cũng đã đọc cho các bạn nghe một đoạn trích về tâm hồn con người trong tiểu thuyết Xô viết Quy luật của muôn đời. Sau đó, bộ phim đặt câu hỏi: "Thế nào là sự tử tế?". Đạo diễn tìm câu trả lời thông qua nhiều con người và hoàn cảnh sống khác nhau, từ người thành phố bình thường cho tới những người lao động lam lũ nơi thôn quê và cả những người bị bệnh phong. Bằng chuyến đi tìm câu trả lời đó, Trần Văn Thủy đã thể hiện sự trăn trở của mình trước cuộc sống khó khăn và thiếu đi sự tử tế giữa con người và con người. Bộ phim "Chuyện tử tế" dành cho khán giả những cảnh đời của những người nghèo khổ tại đáy xã hội. Từ một cậu bé chăn vịt phải mang lý lịch xấu tới một giáo viên dạy Toán phải đi bán rau kiếm sống, đến những cựu chiến binh từng chiến đấu dũng cảm phải đi đạp xích lô hay làm nghề sửa xe đạp. Phim kết thúc bằng hình ảnh đám tang của Đồng Xuân Thuyết và những lời tâm sự của anh về lòng ham muốn được tiếp tục sống để chứng kiến bộ phim hoàn thành. Tử tế có trong mỗi con người, mỗi nhà, mỗi dòng họ, mỗi dân tộc. Để còn tồn tại, chúng ta cần phải đánh thức và trân trọng giá trị của sự tử tế, đặt nó lên bàn thờ tổ tiên hay trên lễ đài của quốc gia. Hãy hướng con trẻ và người lớn đầu tiên vào việc học làm người - người tử tế trước khi mong muốn và chăn dắt họ trở thành những người có quyền hành, giỏi giang hoặc siêu phàm. "Chuyện tử tế" được coi là tác phẩm thành công nhất của đạo diễn Trần Văn Thủy. Vào tháng 11 năm 1988, ông nhận được lời mời tham dự Liên hoan phim Quốc tế Leipzig tại Cộng hòa Dân chủ Đức, nhưng họ đã từ chối cho ông mang bản phim Chuyện tử tế đi thi. Tuy nhiên, nhờ mối quan hệ riêng, Trần Văn Thủy đã giúp ông đưa bộ phim đến được Leipzig và nó đã tạo được tiếng vang lớn và đoạt giải Bồ câu bạc, giải thưởng lớn thứ hai của Liên hoan phim. Theo Trần Văn Thủy, nếu Chuyện tử tế không đoạt giải, có lẽ ông đã không quay lại Việt Nam. Bộ phim đã nhận được sự đánh giá cao và được xem là một trong mười phim tài liệu hay nhất thế giới. Một số báo chí quốc tế đã so sánh nó với "quả bom đến từ Việt Nam vụ nổ tung ở thành phố Leipzig". Bộ phim đã được nhiều đài truyền hình mua bản quyền để phát sóng lại sau khi được tham chiếu rộng rãi tại Việt Nam. Chuyện tử tế được đánh giá là một tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao trong thể loại phim tài liệu Việt Nam, đem lại cái nhìn đột phá về hiện thực xã hội và tư tưởng của người dân. Bộ phim này cũng có ảnh hưởng đến một số Việt kiều, giúp họ thay đổi cách suy nghĩ về đất nước. Năm 2008, Chuyện tử tế đã được lựa chọn để chiếu tại Liên hoan phim Viennale của Áo để vinh danh các nhân vật đặc biệt và lịch sử điện ảnh. Tuy nhiên, việc tìm kiếm bản phim để chiếu đã gặp rất nhiều khó khăn do bản nhựa gốc của phim đã bị hỏng. Cuối cùng, một bản DVD chất lượng tốt được sử dụng để chiếu bộ phim. Năm 2009, Chuyện tử tế cũng được chiếu tại Hà Nội trong một loạt phim tiêu biểu của các cựu học viên người Việt Nam của Đại học Điện ảnh Quốc gia Liên bang Nga (VGIK).